Cái Nh́n của Thánh Phaolô về Một Tông Đồ của Đức Kitô


Dưới đây là bản dịch bài huấn từ của ĐTC Bênêđictô XVI về Thánh Phaolô trong buổi triều yết chung ngày 10/9/2008 tại Đại Sảnh Đường Phaolô VI ở Vatican.
***
Anh chị em thân mến,
Thứ Tư tuần trước cha đă nói về khúc quanh vĩ đại trong cuộc đời Thánh Phaolô sau cuộc gặp gỡ của ngài với Đức Kitô Phục Sinh. Chúa Giêsu đă đi vào cuộc đời của ngài và đă biến đổi ngài từ một tên khủng bố thành một Tông Đồ. Cuộc gặp gỡ ấy đánh dấu điểm khởi đầu sứ vụ của ngài. Thánh Phaolô không thể tiếp tục sống như ngài đă sống trước đây được nữa. Giờ đây ngài cảm thấy được Chúa trao cho trách nhiệm rao giảng Tin Mừng như một Tông Đồ.

Chính về hoàn cảnh mới này của cuộc đời ngài, là việc ngài làm Tông Đồ của Đức Kitô, mà cha muốn nói đến hôm nay. Theo Tin Mừng, chúng ta thường gắn liền Nhóm Mười Hai với tước hiệu Tông Đồ, như thế có ư ám chỉ những vị đă làm bạn đồng hành với Chúa Giêsu và nghe Người giảng dạy. Nhưng Thánh Phaolô cũng cảm thấy chính ḿnh là một Tông Đồ đích thực và như thế có vẻ rơ ràng là quan niệm về Tông Đồ của Thánh Phaolô không chỉ giới hạn trong Nhóm Mười Hai.

Hiển nhiên là Thánh Phaolô có thể phân biệt rơ trường hợp riêng của ngài so sánh với những vị “là Tông Đồ trước” ngài (Gal 1:17): Ngài nhận ra một địa vị đặc biệt cho tất cả các ngài trong đời sống Hội Thánh.

Tuy nhiên, như mọi người đều biết, Thánh Phaolô cũng thấy ḿnh là một Tông Đồ theo nghĩa hẹp. Đúng là trong thời Kitô giáo sơ khai, không có ai đă du hành nhiều cây số, cả đường bộ lẫn đường biển, như ngài đă làm, với một mục đích duy nhất là rao giảng Tin Mừng.
Như thế, ngài có một quan niệm về việc Tông Đồ vượt lên trên quan niệm Tông Đồ dành cho Nhóm Mười Hai, và được truyền lại trước hết bởi Thánh Luca trong Sách Tông Đồ Công Vụ (x. Cv 1-2:26; 6:2). Thực ra, trong Thư Thứ Nhất gửi tín hữu Côrinthô, Thánh Phaolô phân biệt rơ ràng “Nhóm Mười Hai” và “tất cả các Tông Đồ”, được nhắc đến như hai nhóm riêng biệt được hưởng ơn hiện ra của Đấng Phục Sinh (x. 14:5-7).

Trong cùng một bản văn trên, ngài tiếp tục khiêm nhường gọi ḿnh là “người bé nhỏ nhất trong các Tông Đồ” trong khi so sánh ḿnh như một đứa trẻ sinh non (bào thai bị xảy) và xác quyết cách từ chương: “không đáng được gọi là Tông Đồ, bởi v́ tôi đă bắt bớ Hội Thánh của Thiên Chúa. Nhưng nhờ ơn Thiên Chúa, tôi được như ngày nay, và ơn của Ngài đă không ra vô ích trên tôi; trái lại, tôi đă làm việc cực khổ hơn tất cả các vị khác, nhưng không phải tôi, mà là ơn Thiên Chúa cùng với tôi” (1 Cor 15:9-10).
Biểu tượng đứa trẻ sinh non diễn tả một đức khiêm nhường tuyệt đối; h́nh ảnh này cũng được t́m thấy trong thư của Thánh Ignatiô thành Antioch gửi tín hữu Rôma: “Tôi là người thấp hèn nhất trong tất cả, tôi là một đứa trẻ sinh non, nhưng nếu tôi đến được cùng Thiên Chúa, th́ tôi sẽ được thành một cái ǵ đó” (9:2). Điều mà Đức Giám Mục thành Antioch nói liên hệ đến việc tử v́ đạo sắp đến của ngài, nhờ thấy trước rằng cuộc tử đạo này sẽ làm đảo ngược t́nh trạng bất xứng của ngài, th́ Thánh Phaolô nói liên quan đến việc dấn thân làm Tông Đồ của ngài: Chính trong việc này mà thành quả của ân sủng của Thiên Chúa được biểu lộ. Thiên Chúa là Đấng biết cách biến đổi một người thất bại thành một vị Tông Đồ tuyệt vời. Từ một tên khủng bố thành một vị thiết lập các Giáo Đoàn (Giáo Hội): Đó là điều Thiên Chúa đă làm trong một người, mà theo nhăn quan rao giảng Tin Mừng, đáng lẽ phải coi là bị loại ra ngoài!

Cho nên, theo quan niệm của Thánh Phaolô, th́ điều ǵ làm cho ngài và những người khác thành Tông Đồ? Trong các Thư của ngài xuất hiện ba đặc tính chính để của một Tông Đồ. Đặc tính thứ nhất là đă “thấy Chúa” (x. 1 Cor 9:1), nghĩa là, đă có một cuộc gặp gỡ quyết định với Người, thực sự được chọn, nhờ ân sủng của Thiên Chúa với sự mặc khải của Con Ngài để vui thú rao giảng Tin Mừng cho Dân Ngoại. Tóm lại, chính Chúa là Đấng thiết lập sứ vụ Tông Đồ, chứ không phải do một người tự nhận. Người Tông Đồ không thể tự ḿnh làm Tông Đồ, nhưng được Chúa thiết lập. Như thế, người Tông đồ cần phải luôn luôn quy hướng về Chúa. Không phải là việc t́nh cờ mà Thánh Phaolô nói ngài “được gọi để thành một Tông Đồ” (Rom 1:1), nghĩa là, “không phải do loài người, hay nhờ một người nào, nhưng bởi Đức Chúa Giêsu Kitô và Thiên Chúa Cha” (Gal 1:1). Đó là đặc tính thứ nhất: đă thấy Chúa và được Người gọi.

Đặc tính thứ nh́ là “đă được sai đi”. Thực ra, chính từ Hy Lạp “apostolos” có nghĩa là “được sai đi, được lệnh ra đi”, nghĩa là làm đại sứ và làm người mang một sứ điệp; cho nên người ấy phải hành động như một người được ủy thác cho một nhiệm vụ và đại diện cho người sai họ. Chính v́ lư do này mà Thánh Phaolô diễn tả ḿnh như “Tông Đồ của Đức Kitô” (1 Cor 1:1; 2 Cor 1:1), nghĩa là, làm đại biểu cho Người, đặt ḿnh hoàn toàn trong việc phục vụ Người, đến nỗi ngài tự nhận ḿnh là “một đầy tớ của Đức Giêsu Kitô” (Rom 1:11). Một lần nữa, ư tưởng là sáng kiến của người nào khác giữ địa vị ưu tiên, đó là sáng kiến của Thiên Chúa trong Đức Chúa Giêsu Kitô, là Đấng mà Thánh Phaolô hoàn toàn quy phục;  nhưng ngài nhấn mạnh đặc biệt đến sự kiện là ngài đă nhận được từ Đức Kitô một sứ vụ để được thực thi v́ danh Người, và tuyệt đối đặt tất cả những lợi ích cá nhân thành thứ yếu.
 

Điều kiện thứ ba là thi hành việc “rao giảng Tin Mừng” với kết quả là thành lập các Giáo Đoàn. Thực ra tước hiệu “Tông Đồ” không phải và cũng không được coi là tước hiệu danh dự. Nó đ̣i hỏi một cách cụ thể và ngay cả cách quyết liệt toàn thể sự hiện hữu của người liên hệ. Trong Thư Thứ Nhất gửi tín hữu Côrinthô, Thánh Phaolô công bố: “Tôi không phải là một tông đồ sao? Tôi đă không thấy Đức Giêsu, Chúa chúng ta sao?  Anh em chẳng phải là công tŕnh của tôi trong Chúa sao?” (9:1).
Tương tự trong Thư Thứ Hai gửi tín hữu Côrinthô ngài xác quyết: “Chính anh em là thư giới thiệu của chúng tôi,.… là bức thư của Đức Kitô được trao cho chúng tôi quản thủ, không phải viết bằng mực, nhưng bằng Thần Khí của Thiên Chúa hằng sống” (3:2-3).

Như vậy chúng ta đừng ngạc nhiên khi Thánh Gioan Kim Khẩu nói về Thánh Phaolô như là một “linh hồn bằng kim cương” (Panegirici, 1,8), và tiếp tục nói rằng: “Như lửa càng cháy mạnh hơn khi bén đến những vật liệu khác nhau … th́ lời Thánh Phaolô cũng chinh phục được tất cả những người mà ngài tiếp xúc, và cả những kẻ chống đối ngài, được lời giảng thuyết của ngài thu hút, trở thành nhiên liệu cho ngọn lửa tinh thần này” (Ibid, 7,11).  Điều này giải thích tại sao Thánh Phaolô diễn tả các Tông Đồ như “những cộng sự viên của Thiên Chúa” (1 Cor 3:9; 2 Cor 6:1), mà ân sủng của Ngài hoạt động trong các ngài.

Một yếu tố đặc trưng cho một Tông Đồ chân chính, được Thánh Phaolô làm sáng tỏ, là sự gắn bó chặt chẽ giữa Tin Mừng và những người rao giảng Tin Mừng, cả hai được tiền định để đến cùng một số phận. Thực ra, không ai có thể nhấn mạnh được như Thánh Phaolô rằng làm sao việc rao giảng Thập Giá của Đức Kitô lại được coi như “một chướng ngại”“sự điên rồ” (1 Cor 1:23), là điều mà nhiều người phản ứng với sự không thể hiểu biết nổi và chối từ. Điều này đă xảy ra thời đó, và đừng ngạc nhiên là cũng đang xảy ra thời nay. Chung cuộc, vị Tông Đồ cũng thông phần vào số phận ấy và cũng được coi như “chướng ngại vật”“sự điên rồ”, và Thánh Phaolô biết điều ấy; đó là kinh nghiệm của cuộc đời ngài.

Ngài đă viết cho tín hữu Côrinthô, không thiếu một dấu vết châm biếm: “V́ tôi nghĩ rằng Thiên Chúa đưa các Tông Đồ chúng tôi ra như những người cuối cùng, như những tử tội, bởi v́ chúng tôi đă nên tṛ cười cho thế gian, cho thiên sứ và loài người! Chúng tôi điên dại v́ Đức Kitô, c̣n anh em th́ khôn ngoan trong Đức Kitô.  Chúng tôi yếu đuối, c̣n anh em th́ mạnh mẽ.  Anh em được kính trọng, c̣n chúng tôi th́ bị khinh chê. Cho đến giờ này, chúng tôi chịu đói khát, trần truồng, bị hành hạ và lang thang không nơi tạm trú; chúng tôi vất vả tự tay làm lụng. Khi bị nguyền rủa, th́ chúng tôi chúc phúc; khi bị bắt bớ, th́ chúng tôi chịu đựng; khi bị vu khống, th́ chúng tôi khuyên răn. Và cho đến bây giờ, chúng tôi đă nên như rác rưởi thế gian, như cặn bă của mọi loài” (1 Cor 4:9-13). Đó chính là một h́nh ảnh tự họa chân dung của đời Tông Đồ của Thánh Phaolô: Trong tất cả những đau khổ ấy, niềm vui được làm những người mang phúc lành của Thiên Chúa và ân sủng của Tin Mừng đă thắng thế.

Hơn nữa, Thánh Phaolô đồng ư với triết thuyết khắc kỷ (Stoic) của thời đại ngài về việc kiên tâm trong tất cả mọi khó khăn xảy ra trên đường đời của ngài; nhưng ngài vượt trên quan điểm thuần túy nhân bản, bằng cách nhắc đến yếu tố t́nh yêu của Thiên Chúa và của Đức Kitô. “Ai có thể tách chúng ta ra khỏi t́nh yêu của Đức Kitô?  Có phải là gian nan, tai họa, khủng bố, đói khổ, trần truồng, hiểm nghèo, hay gươm giáo không? Như lời đă viết: ‘V́ Ngài mà chúng con bị sát hại suốt ngày, bị coi như bầy chiên bị đem đi làm thịt.’ Không, trong mọi điều đó, chúng ta c̣n hơn là những người thắng trận, nhờ Đấng đă yêu mến chúng ta. V́ tôi tin chắc rằng, dù sự chết hay sự sống, thiên sứ hay ma quỷ, dù những sự việc trong hiện tại hay trong tương lai, dù quyền lực, dù trời cao hay vực thẳm, cho dù bất cứ ǵ khác trong các loài thụ tạo, cũng không có thể tách được chúng ta ra khỏi t́nh yêu của Thiên Chúa trong Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta” (Rom 8:35-39).

Đó là điều chắc chắn, niềm vui sâu đậm hướng dẫn Thánh Tông Đồ Phaolô trong tất cả mọi công việc: Không ǵ có thể tách rời chúng ta khỏi t́nh yêu của Thiên Chúa. Và t́nh yêu này là sự giàu sang thật sự của đời sống con người. Như chúng ta thấy, Thánh Phaolô đă tự hiến cho Tin Mừng với toàn thể đời sống này; chúng ta có thể nói 24 giờ trên 24! Và ngài đă thi hành sứ vụ của ḿnh với ḷng trung tín và niềm vui, “để ít ra là cứu rỗi một số người” (1 Cor 9:22).  Và trong những cuộc gặp gỡ của ngài với các Giáo Đoàn, mặc dù biết rằng ngài có liên hệ phụ tử với họ (x. 1 Cor 4:15), nếu trên thực tế không phải là t́nh mẫu tử (x. Gal 4:19), ngài đă  tự đặt ḿnh trong một thái độ hoàn toàn phục vụ, bằng cách nói lên một cách đáng phục: “Không phải là chúng tôi làm chủ đức tin của anh em; nhưng đúng hơn là chúng tôi giúp cho anh em vui mừng, bởi v́ anh em đứng vững trong đức tin” (2 Cor 1:24). Đó vẫn c̣n là sứ vụ của tất cả các Tông Đồ của Đức Kitô ở mọi thời đại: là những cộng sự viên của niềm vui chân chính.
 

Phaolô Phạm Xuân Khôi chuyển ngữ