TÍNH CHẤT XÁC THỰC VÀ SỰ THỐNG NHẤT TRONG CÁC THƯ CỦA THÁNH PHAOLÔ.

Tác Giả: Đức Ông Giuse Linh Tiến Khải


Theo một truyền thống rất cổ xưa thánh Phaolô là tác giả của 14 bức thư như hiện có trong Tân Ước: đó là các thư 1-2 Thêxalônica, 1-2 Côrintô, Galát, Roma, Philiphê, Philêmôn, Côlôxê, và các thư mục vụ, tức các thư 1-2 Timôthê và Titô, và sau cùng là thư gửi tín hữu Do thái. Tuy nhiên, trong hai thế kỷ qua giới học gỉa Kinh Thánh Tân Ước đă dùng khoa phê b́nh lịch sử để nghiên cứu và kiểm chứng các thư nói trên. Theo các kết qủa thu lượm được cho tới nay chúng ta có thể đưa ra một vài niên hiệu chắc chắn được mọi học giả công nhận. C̣n các niên hiệu khác vẫn tiếp tục là đề tài của các cuộc thảo luận.

Trước hết không có một lư chứng nào cho phép chúng ta kết luận rằng thư gửi tín hữu Do thái đă do thánh Phaolô viết ra. Nó không phải là một bức thư cho bằng một khảo luận về chức Linh Mục của Chúa Giêsu, do một tác giả vô danh biên soạn. Nếu hiện nay Giáo Hội có gọi nó là thư gửi tín hữu Do thái, th́ chỉ v́ Giáo Hội tiếp tục truyền thống đă có ngay từ thời Giáo Hội khai sinh, chứ thực ra không đúng. Vẫn theo kết qủa các nghiên cứu phê b́nh lịch sử của các học giả Kinh Thánh Tân Ước, các thư mục vụ, tức hai thư gửi Timôthê và thư gửi Titô không phải của thánh Phaolô, mà do trường phái các môn đệ của thánh nhân biên soạn ra sau này. Tính chất trung thực của thư gửi tín hữu Êphêxô cũng đă được thảo luận rất nhiều. Một số học giả tên tuổi đă cho rằng thánh Phaolô cũng không phải là tác giả thư gửi giáo đoàn Côlôxê và thư thứ hai gửi tín hữu Thêxalônica. Nhưng nhiều học giả khác công nhận thánh Phaolô đă biên soạn ra chúng. Liên quan tới thư thứ nhất gửi tín hữu Thêxalônica, hai thư gửi giáo đoàn Côrintô và các thư gửi tín hữu Galát, Roma, Philiphê và Philêmôn, mọi học giả đều công nhận là do chính thánh Phaolô viết ra (W. G. Kuemmel, Il Nuovo Testamento. Storia della indagine scientifica sul problema neotestamentario, Bologna 1976).

Trên đây là các vấn nạn và lập trường của giới học giả tân ước liên quan tới tính chất xác thực trong các thư của thánh Phaolô. Tuy nhiên có lẽ nên phân biệt rơ ràng giữa tính chất xác thực trong các thư của thánh Phaolô và các tác phẩm thuộc trường phái của thánh nhân. Trong nghĩa này thư thứ nhất gửi tín hữu Thêxalônica, hai thư gửi giáo đoàn Côrintô, các thư gửi tín hữu Galát, Roma, Philiphê và Philêmôn là do thánh Phalô viết ra. C̣n các thư khác là kết qủa của một thói quen trong lănh vực sáng tác văn chương gọi là ”giả tên”, rất thịnh hành vào thời đó. Để cho tác phẩm có uy tín, được nhiều người đọc và phổ biến rộng răi, các môn đệ thuộc một trường phái thường lấy tên thầy ḿnh gán cho các tác phẩm do họ biên soạn ra. Rất thường khi các tư tưởng ṇng cốt của tác phẩm phản ánh tư tưởng của vị thầy đó, hay tŕnh bầy lập trường của trường phái, do vị đó thành lập. V́ thế tuy không thể coi các tác phẩm đó là do chính vị sáng lập trường phái viết ra, nhưng có thể coi chúng như những đứa con tinh thần của ông. Bởi v́ chúng phát xuất từ trường phái do ông sáng lập và mang cùng các tâm t́nh cũng như tư tưởng của ông. Đôi khi các tác phẩm này cũng không phải là do các môn đệ của trường phái biên soạn, mà do một tác giả thuộc một trường phái có cùng chí hướng, hoặc do một người nào đó yêu thích hay chia sẻ tư tưởng của vị thầy và trường phái, viết ra. Trong nghĩa này, các tác phẩm cũng được coi như diễn tả tư tưởng và tâm t́nh của vị tổ sáng lập trường phái. Đây là điều tối kỵ, nếu không nói là nguy hiểm trong xă hội ngày nay, bởi v́ tại các nước Tây Âu chẳng hạn, có các luật rất ngặt bảo vệ quyền của tác giả. Nếu không được phép của tác giả hay soạn giả mà dám trích dịch, hay sao chép hoặc chụp lại các tác phẩm, khi bị kiện ra ṭa thường phải bồi thường từ vài chục cho tới vài trăm hay hàng triệu mỹ kim. Do đó khi in sách và tài liệu các tác giả hay nhà xuất bản thường ghi chứng cầu ṭa để có giấy phép của bộ văn hóa, chính là để chống lại kiểu làm ăn trộm cắp của các tay thương mại văn chương và tư tưởng nhan nhản khắp nơi trên thế giới, đặc biệt tại các quốc gia kém mở mang. Nhưng thời xưa trong thế giới hy lạp và vùng Trung Đông Cổ hồi thế kỷ thứ I không có các luật lệ như bây ǵơ.

Ở đây tưởng cũng nên xác định một điều. Đó là kiểu phân biệt trên đây chỉ liên quan tới lănh vực phê b́nh lịch sử h́nh thành của các tác phẩm, nghĩa là dựa trên các lư chứng của khoa phê b́nh lịch sử và phê b́nh văn chương, chứ không liên hệ tới gía trị ḷng tin tŕnh bầy trong các thư không do thánh Phaolô viết ra. Dù không do chính tay thánh Phaolô biên soạn ra, các thư này vẫn là tiếng nói quan trọng và ư nghĩa của Kitô giáo thời khai sinh hồi thế kỷ thứ I, và đối với các tín hữu chúng vẫn diễn tả lời của Chúa.

Ngoài tính chất xác thực trong các thư thánh Phaolô c̣n một vấn đề khác từng được giới học giả Kinh Thánh Tân Ước thảo luận không kém phần sôi nổi: đó là vấn đề thống nhất trong các thư. Đặc biệt đây là vấn nạn liên quan tới thư thứ hai gửi giáo đoàn Côrintô, thư gửi tín hữu Roma và thư gửi tín hữu Philiphê. Các học giả Tân Ước cho rằng khi phân tích nội dung và kết cấu của ba bức thư nói trên, người ta có thể nhận ra là chúng bao gồm nhiều thư khác nhau, mà thánh Phaolô đă viết cho tín hữu các cộng đoàn này trong nhiều dịp khác nhau.

Cụ thể trong thư thứ hai gửi tín hữu Côrintô chúng ta có thể nhận ra bốn tài liệu khác nhau sau đây. Thứ nhất là một bức thư ḥa giải, gồm các chương từ 1,1-2,13 cộng thêm chương 7,5-16. Các liên hệ giữa thánh Phaolô và tín hữu cộng đoàn Côrintô trở nên căng thẳng, v́ tín hữu đă nghe lời dụ dỗ của một số thừa sai kitô gốc do thái tới gieo hoang mang, vu khống nói xấu nhằm giảm uy tín thánh nhân, chia rẽ họ với thánh nhân, khiến cho ḷng mến và sự tin tưởng của họ suy giảm, và gây chia rẽ trong cộng đoàn, khiến cho tín hữu kẻ theo người chống thánh nhân. Sau khi phân trần phải trái, thánh Phaolô xin tín hữu cộng đoàn hăy ḥa giải và tha thứ cho những kẻ ấy. Tài liệu thứ hai gồm chương 2,14-7,4 là lời thánh Phaolô biện hộ cho sứ mệnh tông đồ và cung cách sống của ḿnh, đă bị nhóm các thừa sai kitô gốc do thái nói trên xuyên tạc và bôi nhọ. Tài liệu thứ ba có tính cách tranh luận gồm các chương 10-13. Thánh Phaolô so sánh cung cách sống và công việc rao truyền Tin Mừng của ḿnh với cung cách sống của nhóm người nói trên, và lột mặt nạ của họ trước tín hữu cộng đoàn. Tài liệu thứ tư trong thư thứ hai gửi tín hữu Côrintô gồm hai chương 8-9, là hai điệp văn ngắn liên quan tới việc quyên góp để trợ giúp giáo đoàn mẹ Giêrusalem đang phải sống trong cảnh thiếu thốn.

Liên quan tới thư gửi tín hữu Philiphê cũng thế. Chúng ta có thể nhận ra nội dung của ba bức thư hay ba tài liệu khác nhau. Tài liệu thứ nhất gồm các chương 1,1-3,1a và chương 4,2-7.21-24, là bức thư chứa đựng các lời khuyên nhủ của thánh Phaolô. Sau khi bày tỏ sự vui mừng và biết ơn Thiên Chúa đă cho Tin Mừng được phát triển mạnh mẽ, thánh Phaolô khuyên tín hữu biết sống ḷng tin vững vàng, hiên ngang bênh vực Tin Mừng, không nao núng sợ hăi trước các thù địch, luôn biết noi gương sống khiêm tốn của Chúa Kitô, và trong mọi hoàn cảnh luôn có các tâm t́nh nhập thể và nhập thế của Chúa Kitô, cố gắng nên trọn lành. Ngoài ra thánh Phaolô c̣n khuyên tín hữu tin tưởng nơi Chúa, luôn tươi vui, không lo lắng ǵ, cầu xin Chúa ban cho mọi ơn cần thiết và sống kết hiệp với Chúa. Tài liệu thứ hai gồm chương 3,1b-4,1.8-9, trong đó thánh Phaolô nhắc nhớ tín hữu biết đề pḥng và xa lánh các tông đồ giả dối gian ác. Họ là loài chó cắn xé tín hữu. Sau khi nhắc lại cuộc sống qúa khứ là người biệt phái chuyên chăm tuân giữ Luật lệ Do thái, nhưng được gặp Chúa nên từ bỏ và hy sinh mọi sự v́ Chúa Kitô, thánh Phaolô khuyên tín hữu hăy biết noi gương sống của Ngài, dứt khoát với qúa khứ tội lỗi, và luôn hướng nh́n về quê hương vĩnh cửu trên trời để định hướng cho cuộc đời ḿnh. Phaolô cũng đau đớn ghi nhận rằng trong cộng đoàn vẫn có những người sống như thù địch của thập gía Chúa Kitô, chỉ tôn thờ cái bụng và ăn chơi hưởng lạc buông thả. Thánh nhân khuyên tín hữu hăy biết suy tưởng tới tất cả những ǵ là Chân, Thiện, Mỹ và thực hành mọi sự đă học được nơi ngài. Tài liệu thứ ba trong thư gửi tín hữu Philiphê gồm chương 4,10-20, là lời cảm tạ thánh Phaolô dâng lên Chúa, v́ thấy tín hữu cộng đoàn có ḷng tốt và thực hành đức bác ái đối với thánh nhân. Mặc dầu thánh nhân đă tập sống thích nghi với mọi hoàn cảnh lúc thiếu thốn nghèo đói cũng như khi no đủ sung túc, tín hữu Philiphê vẫn thương nhớ đến ngài và gửi các tặng phẩm trợ giúp ngài.

Sau cùng trong thư gửi giáo đoàn Roma lời chúc tụng vinh danh cuối thư trong chương 16,25-27 được thêm vào sau này, chứ không thuộc văn bản chính của thư thánh Phaolô. Trong khi các lời chào và nhắn nhủ nhiều nhân vật khác nhau ghi ở chương 16,1-23 là do thánh Phaolô viết, nhưng không phải cho tín hữu Roma, mà là cho tín hữu giáo đoàn Êphêxô.